Daily Lakshmi Puja Procedure in Hindi with Mantras

🌺 लक्ष्मी नित्य पूजा विधानम् 🌺

श्री महालक्ष्मी देवी की नित्य पूजा विधि

🕉️ ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः 🕉️

लक्ष्मी नित्य पूजा विधानम् — यह श्री महालक्ष्मी देवी की प्रतिदिन की जाने वाली सरल और शास्त्रीय पूजा विधि है। घर में सुख, शांति, स्वास्थ्य और ऐश्वर्य बना रहे, इसके लिए प्रतिदिन लक्ष्मी देवी पूजा करना अत्यंत शुभ माना जाता है।

इस डेली लक्ष्मी पूजा विधि में — आवश्यक सामग्री, पूर्वांग पूजा, कलश आराधना, शंख पूजा, गणपति पूजा, और षोडशोपचार पूजा (16 अंगों की पूजा) — सब कुछ क्रम से, सरल भाषा में दिया गया है।

प्रतिदिन ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः मंत्र का भक्ति से जाप करते हुए, इस नित्य पूजा विधानम् के अनुसार पूजा करने से — श्री महालक्ष्मी देवी की कृपा आपके घर में सदा बनी रहती है। 🌺

🪔 आवश्यक सामग्री

• आसन
• दीपक
• गंध (चंदन)
• कुंकुम
• अक्षत
• पुष्प
• धूप
• नैवेद्य
• तांबूल
• आचमनीय जल
• पूजा पात्र
• कलश
• शंख (वैकल्पिक)
• लक्ष्मी देवी की मूर्ति या चित्र

🌿 पूर्वांग पूजा

श्रीमहागणाधिपतये नमः ।
श्री गुरुभ्यो नमः ।
हरिः ॐ ।

🪔 शुचिः (शुद्धि)

अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा ।
यः स्मरेत् पुंडरीकाक्षं स बाह्याभ्यंतरः शुचिः ॥
पुंडरीकाक्ष पुंडरीकाक्ष पुंडरीकाक्षाय नमः ॥

🪔 प्रार्थना

शुक्लांबरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशांतये ॥

अगजानन पद्मार्कं गजाननमहर्निशम् ।
अनेकदं तं भक्तानां एकदंतमुपास्महे ॥

तदेव लग्नं सुदिनं तदेव
ताराबलं चंद्रबलं तदेव ।
विद्याबलं दैवबलं तदेव
लक्ष्मीपते तेऽंघ्रियुगं स्मरामि ॥

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।
गुरुः साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥

सर्वमंगल मांगल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके ।
शरण्ये त्र्यंबके गौरी नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

श्रीलक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः ।
उमामहेश्वराभ्यां नमः ।
वाणीहिरण्यगर्भाभ्यां नमः ।
शचीपुरंदराभ्यां नमः ।
अरुंधतीवसिष्ठाभ्यां नमः ।
श्रीसीतारामाभ्यां नमः ।
मातापितृभ्यो नमः ।
सर्वेभ्यो महाजनेभ्यो नमः ।

🪔 आचमन

ॐ केशवाय स्वाहा ।
ॐ नारायणाय स्वाहा ।
ॐ माधवाय स्वाहा ।
ॐ गोविंदाय नमः ।
ॐ विष्णवे नमः ।
ॐ मधुसूदनाय नमः ।
ॐ त्रिविक्रमाय नमः ।
ॐ वामनाय नमः ।
ॐ श्रीधराय नमः ।
ॐ हृषीकेशाय नमः ।
ॐ पद्मनाभाय नमः ।
ॐ दामोदराय नमः ।
ॐ संकर्षणाय नमः ।
ॐ वासुदेवाय नमः ।
ॐ प्रद्युम्नाय नमः ।
ॐ अनिरुद्धाय नमः ।
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः ।
ॐ अधोक्षजाय नमः ।
ॐ नारसिंहाय नमः ।
ॐ अच्युताय नमः ।
ॐ जनार्दनाय नमः ।
ॐ उपेंद्राय नमः ।
ॐ हरये नमः ।
ॐ श्रीकृष्णाय नमः ।

🪔 दीपाराधन

दीपस्त्वं ब्रह्मरूपोऽसि ज्योतिषां प्रभुरव्ययः ।
सौभाग्यं देहि पुत्रांश्च सर्वान्कामांश्च देहि मे ॥
भो दीप देवि रूपस्त्वं कर्मसाक्षी ह्यविघ्नकृत् ।
यावत्पूजां करिष्यामि तावत्त्वं सुस्थिरो भव ॥
दीपाराधन मुहूर्तः सुमुहूर्तोऽस्तु ॥

🪔 भूतोच्चाटन

उत्तिष्ठंतु भूतपिशाचाः य एते भूमिभारकाः ।
एतेषामविरोधेन ब्रह्मकर्म समारभे ॥
अपसर्पंतु ते भूता ये भूता भूमिसंस्थिताः ।
ये भूता विघ्नकर्तारस्ते गच्छंतु शिवाज्ञया ॥

🪔 प्राणायाम

ॐ भूः । ॐ भुवः । ओग्ं सुवः । ॐ महः । ॐ जनः । ॐ तपः । ओग्ं सत्यम् ।
ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ॥
ॐ आपो ज्योती रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवस्सुवरोम् ॥

🪔 संकल्प

मम उपात्त समस्त दुरितक्षय द्वारा श्रीपरमेश्वर प्रीत्यर्थं, मम/अस्माकं सहकुटुंबस्य क्षेम-स्थैर्य-धैर्य-वीर्य-विजय-अभय-आयुः-आरोग्य-ऐश्वर्य-अभिवृद्ध्यर्थं, धर्मार्थ-काम-मोक्ष-चतुर्विध-पुरुषार्थ-फल-सिद्ध्यर्थं, सर्वाभीष्ट-सिद्ध्यर्थं, श्रीमहालक्ष्मी-प्रीत्यर्थं, यावच्छक्ति ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार-पूजां करिष्ये ॥
तदंग कलशाराधनं करिष्ये ॥

🏺 कलश आराधना एवं शंख पूजा

कलशे गंध पुष्पाक्षतैरभ्यर्च्य ।
कलशे उदकं पूरयित्वा ।
कलशस्योपरि हस्तं निधाय ।

कलशस्य मुखे विष्णुः कंठे रुद्रः समाश्रितः ।
मूले त्वस्य स्थितो ब्रह्मा मध्ये मातृगणाः स्मृताः ॥
कुक्षौ तु सागराः सर्वे सप्तद्वीपा वसुंधरा ।
ऋग्वेदोऽथ यजुर्वेदो सामवेदो ह्यथर्वणः ॥
अंगैश्च सहिताः सर्वे कलशांबु समाश्रिताः ॥

गंगे च यमुने चैव गोदावरी सरस्वती ।
नर्मदे सिंधु कावेरी जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥
कावेरी तुंगभद्रा च कृष्णवेणी च गौतमी ।
भागीरथीति विख्याताः पंचगंगाः प्रकीर्तिताः ॥

आयंतु देवपूजार्थं मम दुरितक्षयकारकाः ।
कलशोदकेन पूजा द्रव्याणि संप्रोक्ष्य, देवं संप्रोक्ष्य, आत्मानं च संप्रोक्ष्य ॥

🐚 शंख पूजा

शंखं चंद्रार्क दैवतं मध्ये वरुण देवताम् ।
पृष्ठे प्रजापतिं विंद्यादग्रे गंगा सरस्वतीम् ॥
त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि वासुदेवस्य आज्ञया ।
शंखे तिष्ठंतु विप्रेंद्राः तस्मात् शंखं प्रपूजयेत् ॥

ॐ शंखाय नमः ।
ॐ धवलाय नमः ।
ॐ पांचजन्याय नमः ।
ॐ शंखदेवताभ्यो नमः ।
सकलपूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥

🔔 घंटानाद

आगमार्थं तु देवानां गमनार्थं तु राक्षसाम् ।
घंटारवं करोम्यादौ देवताह्वान लांछनम् ॥
ॐ घंटादेवताभ्यो नमः ।
सकलोपचार पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥

🐘 श्री महागणपति पूजा

ॐ गणानां त्वा गणपतिग्ं हवामहे कविं कवीनां उपमश्रवस्तवम् ।
ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिस्सीद सादनम् ॥

सुमुखश्चैकदंतश्च कपिलो गजकर्णकः ।
लंबोदरश्च विकटो विघ्नराजो गणाधिपः ॥
धूमकेतुर्गणाध्यक्षः फालचंद्रो गजाननः ।
वक्रतुंडः शूर्पकर्णो हेरंबः स्कंदपूर्वजः ॥

ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
ध्यायामि । आवाहयामि । आसनं समर्पयामि ।
पाद्यं समर्पयामि । अर्घ्यं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि ।
स्नानं समर्पयामि । वस्त्रं समर्पयामि । यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।
गंधं समर्पयामि । पुष्पाणि समर्पयामि ।
धूपमाघ्रापयामि । दीपं दर्शयामि ।
नैवेद्यं समर्पयामि । तांबूलं समर्पयामि ।
नीराजनं समर्पयामि । मंत्रपुष्पं समर्पयामि ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥

🌸 षोडशोपचार पूजा — 16 अंगों की पूजा

1. ध्यान

या सा पद्मासनस्था विपुलकटितटी पद्मपत्रायताक्षी ।
गंभीरावर्तनाभिः स्तनभर नमिता शुभ्र वस्त्रोत्तरीया ॥
लक्ष्मीर्दिव्यैर्गजेंद्रैर्मणिगण खचितैः स्नापिता हेमकुंभैः ।
नित्यं सा पद्महस्ता मम वसतु गृहे सर्वमांगल्ययुक्ता ॥

लक्ष्मीं क्षीरसमुद्रराजतनयां श्रीरंगधामेश्वरीम् ।
दासीभूतसमस्तदेव वनितां लोकैक दीपांकुराम् ॥
श्रीमन्मंदकटाक्षलब्ध विभव ब्रह्मेंद्रगंगाधराम् ।
त्वां त्रैलोक्य कुटुंबिनीं सरसिजां वंदे मुकुंदप्रियाम् ॥

ओम् ॥ हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम् ।
चंद्रां हिरण्मयीं-लक्ष्मीं जातवेदो ममावह ॥

ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
ध्यायामि । ध्यानं समर्पयामि ॥

2. आवाहन

तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् ।
यस्यां हिरण्यं-विंदेयं गामश्वं पुरुषानहम् ॥
सहस्रदलपद्मस्थां स्वस्थां च सुमनोहराम् ।
शांतां च श्रीहरेः कांतां तां भजे जगतां प्रसूम् ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
आवाहयामि । स्थापयामि । पूजयामि ॥

3. आसन

अमूल्यरत्नखचितं निर्मितं विश्वकर्मणा ।
आसनं च विचित्रं च महालक्ष्मि प्रगृह्यताम् ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
आसनं समर्पयामि ॥

4. पाद्य

अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनाद प्रबोधिनीम् ।
श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवीर्जुषताम् ॥
पुष्पचंदनदूर्वादि संयुतं जाह्नवीजलम् ।
शंखगर्भस्थितं शुद्धं गृह्यतां पद्मवासिनि ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
पादयोः पाद्यं समर्पयामि ॥

5. अर्घ्य

गंध पुष्पाक्षतैर्युक्तं अर्घ्यं संपादितं मया ।
गृहाण त्वं महालक्ष्मि प्रसन्ना भव सर्वदा ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि ॥

6. आचमनीय

पुण्यतीर्थोदकं चैव विशुद्धं शुद्धिदं सदा ।
गृह्यतां कृष्णकांते त्वं रम्यमाचमनीयकम् ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
मुखे आचमनीयं समर्पयामि ॥

7. स्नान

आपो हिष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन ।
महे रणाय चक्षसे ॥
यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः ।
उशतीरिव मातरः ॥
तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ ।
आपो जनयथा च नः ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ॥
स्नानानंतरं आचमनीयं समर्पयामि ॥

8. वस्त्र

उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह ।
प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेऽस्मिन् कीर्तिमृद्धिं ददातु मे ॥
देहसौंदर्यबीजं च सदा शोभा विवर्धनम् ।
कार्पासजं च कृमिजं वसनं देवि गृह्यताम् ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
वस्त्रं समर्पयामि ॥

9. यज्ञोपवीत

यज्ञोपवीतं परमं पवित्रं प्रजापतेर्यत्सहजं पुरस्तात् ।
आयुष्यमग्र्यं प्रतिमुंच शुभ्रं यज्ञोपवीतं बलमस्तु तेजः ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
यज्ञोपवीतं समर्पयामि ॥

10. गंध

गंधद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् ।
ईश्वरीग्ं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् ॥
मलयाचलसंभूतं वृक्षसारं मनोहरम् ।
सुगंधियुक्तं सुखदं चंदनं देवि गृह्यताम् ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
गंधं समर्पयामि ॥

11. अर्चना (अंग पूजा)

अक्षतान् धवलान् दिव्यान् पुष्पाणि च सुगंधीनि ।
भक्त्या दत्तानि गृह्यंतां सर्वदेवाः प्रसीदत ॥

अंग पूजा:
ॐ चपलायै नमः — पादौ पूजयामि ।
ॐ चंचलायै नमः — जानुनी पूजयामि ।
ॐ कमलायै नमः — कटिं पूजयामि ।
ॐ कात्यायन्यै नमः — नाभिं पूजयामि ।
ॐ जगन्मात्रे नमः — जठरं पूजयामि ।
ॐ विश्ववल्लभायै नमः — वक्षःस्थलं पूजयामि ।
ॐ कमलवासिन्यै नमः — नेत्रत्रयं पूजयामि ।
ॐ श्रियै नमः — शिरः पूजयामि ।
ॐ महालक्ष्म्यै नमः — सर्वाण्यंगानि पूजयामि ॥

श्री महालक्ष्मी अष्टोत्तर शत नामावली का पाठ करें, प्रत्येक नाम के साथ पुष्प या अक्षत समर्पित करें।
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
अष्टोत्तर शत नामावली पूजां समर्पयामि ।
अक्षतान् पुष्पाणि च समर्पयामि ॥

12. धूप

आपः सृजंतु स्निग्धानि चिक्लीत वस मे गृहे ।
नि च देवीं मातरं श्रियं-वासय मे कुले ॥
वृक्षनिर्यासरूपं च गंधद्रव्यादि संयुतम् ।
कृष्णकांते पवित्रो वै धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
धूपमाघ्रापयामि ॥

13. दीप

आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं पिंगळां पद्ममालिनीम् ।
चंद्रां हिरण्मयीं-लक्ष्मीं जातवेदो ममावह ॥
जगच्चक्षुः स्वरूपं च ध्वांत प्रध्वंसकारणम् ।
प्रदीपं शुद्धरूपं च गृह्यतां परमेश्वरि ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
दीपं दर्शयामि ॥

14. नैवेद्य

नैवेद्यं गृह्यतां देवि भक्त्या संपादितं मया ।
इदं फलं च पानीयं सर्वोपचार संयुतम् ॥

ॐ भूर्भुवस्सुवः । तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ॥
सत्यं त्वा ऋतेन परिषिंचामि ।
अमृतमस्तु । अमृतोपस्तरणमसि ।
ॐ प्राणाय स्वाहा । ॐ अपानाय स्वाहा । ॐ व्यानाय स्वाहा ।
ॐ उदानाय स्वाहा । ॐ समानाय स्वाहा ।
मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि ।
अमृतापिधानमसि ।
उत्तरापोशनं समर्पयामि ।
हस्तौ प्रक्षाळयामि । पादौ प्रक्षाळयामि ।
शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ॥

ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
नैवेद्यं समर्पयामि ॥

15. तांबूल

तांबूलं च वरं रम्यं कर्पूरादि सुवासितम् ।
जिह्वाजाड्यच्छेदकरं तांबूलं देवि गृह्यताम् ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
तांबूलं समर्पयामि ॥

16. नीराजन एवं मंत्रपुष्प

नीराजन:
चक्षुर्दं सर्वलोकानां तिमिरस्य निवारणम् ।
आर्तिक्यं कल्पितं भक्त्या गृहाण परमेश्वरि ॥
संतत श्रीरस्तु समस्त मंगलानि भवंतु ।
नित्य श्रीरस्तु नित्यमंगलानि भवंतु ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
नीराजनं समर्पयामि ॥

मंत्रपुष्प:
ॐ महादेव्यै च विद्महे विष्णुपत्नी च धीमहि ।
तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात् ॥
सद्भावपुष्पाण्यादाय सहज प्रेमरूपिणे ।
लोकमात्रे ददाम्यद्य प्रीत्या संगृह्यतां सदा ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
मंत्रपुष्पं समर्पयामि ॥

🙏 प्रदक्षिणा, नमस्कार एवं सर्वोपचार

प्रदक्षिणा:
यानि कानि च पापानि जन्मांतर कृतानि च ।
तानि तानि प्रणश्यंति प्रदक्षिण पदे पदे ॥
पापोऽहं पापकर्माहं पापात्मा पापसंभव ।
त्राहि मां कृपया देवि शरणागतवत्सले ॥
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम ।
तस्मात्कारुण्य भावेन रक्ष मां परमेश्वरि ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥

नमस्कार:
उरसा शिरसा दृष्ट्या मनसा वचसा तथा ।
पद्भ्यां कराभ्यां कर्णाभ्यां प्रणामोऽष्टांग उच्यते ॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
नमस्कारान् समर्पयामि ॥

सर्वोपचार:
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
छत्रं समर्पयामि ।
चामरं समर्पयामि ।
गीतं श्रावयामि ।
नृत्यं दर्शयामि ।
समस्त राजोपचारान् देवोपचारान् समर्पयामि ॥

📜 स्तोत्र / सूक्त पाठ

• श्री सूक्तम्
• महालक्ष्म्यष्टकम्
• कनकधारा स्तोत्रम्

🌼 क्षमाप्रार्थना

अपराधसहस्राणि क्रियंतेऽहर्निशं मया ।
दासोऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व परमेश्वरि ॥
मंत्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं महालक्ष्मि ।
यत्पूजितं मया देवि परिपूर्णं तदस्तु ते ॥

कायेन वाचा मनसेंद्रियैर्वा
बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् ।
करोमि यद्यत् सकलं परस्मै
नारायणायेति समर्पयामि ॥

अनया ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार पूजया श्रीमहालक्ष्मी देवी सुप्रीता सुप्रसन्ना वरदा भवतु ॥

🪷 उद्वासन

ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः ।
यथास्थानं उद्वासयामि ।
शोभनार्थे क्षेमाय पुनरागमनाय च ॥

🍚 प्रसाद ग्रहण

अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् ।
समस्तपापक्षयकरं देवता पादोदकं शुभम् ॥
श्रीमहालक्ष्मी देवी प्रसादं शिरसा गृह्णामि ॥

ॐ शांतिः शांतिः शांतिः ॥
ॐ तत्सत् ब्रह्मार्पणमस्तु ॥

🕉️ 🪔 🕉️

🌺 श्री महालक्ष्मी देवी की कृपा आपके परिवार को सुख, शांति और समृद्धि प्रदान करे। 🌺